Veilig Unica

Safety flitsen

03-02-2026 Het gebruik van ESD-schoenen

Oneigenlijk gebruik van ESD-schoenen

De laatste tijd zien we steeds vaker medewerkers structureel gebruik maken van ESD-schoenen. (ESD=Electro Static Discharge). Structureel wil zeggen: ook buiten omgevingen of ruimten waar ESD-schoenen worden voorgeschreven.

ESD-schoenen voorkomen dat statische elektriciteit zich opbouwt en ongecontroleerd ontlaadt. Dat is belangrijk in omgevingen waar gevoelige elektronica beschadigd kan raken of waar een vonkje een gevaarlijke situatie kan veroorzaken. Voorbeelden zijn:

elektronica industrie of elektronische assemblages (printplaten, microchips e.d.)
werkplekken met ESD-beschermde zones (z.g. EPA zones) (EPA=Electrostatic Protected Area)
ATEX zones ofwel explosiegevaarlijke omgevingen (ATEX=ATmospheres EXplosibles)

Het structureel gebruiken van ESD-schoenen is ongewenst vanwege het extra veiligheidsrisico dat hierdoor ontstaat! Wanneer ESD-schoenen worden gedragen terwijl men in nabijheid van elektrische installaties of installatiedelen werkt kan dit leiden tot levensgevaarlijke situaties omdat zij onvoldoende isolatie bieden of juist in enige mate geleidend zijn.

Ook in relatie tot het functioneren van deze schoenen in bovengenoemde omgevingen is het structurele gebruik ervan ongewenst. Wanneer ESD-schoenen ook buiten ESD ruimten worden gebruikt, zoals buiten, in natte of vervuilde omgevingen, in werkplaatsen of technische ruimten e.d. zal de weerstand van deze schoenen door de vervuiling oplopen. Bij veelvuldig gebruik waardoor slijtage, zal de weerstand juist afnemen. Zowel een verhoogde als een verlaagde weerstand zijn ongewenst in relatie tot de functie van de schoenen met mogelijke gevolgen van dien.

Zie hiernaast het pictogram dat erop wijst dat veiligheidsschoenen ESD-schoenen zijn. Dit pictogram tref je dan ook aan in de Unica Brochure Bedrijfskleding en PBM's. Zie link: Bright Workwear Brochure 11 Unica 2025.pdf

Schoenen met dit pictogram voldoen aan de eisen welke worden gesteld volgens de internationale norm NEN EN / IEC 61340-5-1.

Volgens deze norm moeten ESD schoenen een elektrische contactweerstand hebben van minder dan 35 M-ohm. ESD-bescherming is daarnaast ook altijd een totaalconcept van vloer, kleding, schoenen, werkplek. Tevens moeten zij voldoen aan EN ISO 20345 (S1, S2, S3 enz), waarbij standaard S3 voorgeschreven wordt.

Verschil tussen beide normen:

IEC 61340-5-1 = bescherming van het product of omgeving tegen statische ontlading.
EN ISO 20345 = bescherming van de drager tegen fysieke gevaren.

Pictogrammen ter aanduiding omgeving of ruimten waar ESD schoenen voorgeschreven worden

Hieronder twee veel gebruikte pictogrammen ter aanduiding dat men een ESD omgeving betreedt. In veel gevallen is sprake van een toegangsreglement en -controle en/of is sprake van een werkvergunning.

Gevolgen

Het oneigenlijk gebruik van ESD-schoenen kan leiden tot:

Functioneel

verstoorde ESD-werking door vervuiling van de zool (verhoogde weerstand);
verstoorde ESD-werking door overmatige slijtage (verminderde weerstand);
de schoen voldoet niet meer aan de specificaties volgens norm;
schade aan producten of uitval van de productie ervan;
explosiegevaar.

Veiligheid

Omdat ESD-schoenen geleidend zijn (meer dan de standaard S3 schoen) ontstaat tijdens gebruik in nabijheid van elektrische installaties een verhoogd risico op elektrisering of elektrocutie!! Dit kan leiden tot levensgevaarlijke situaties.

Maatregelen

Bovengenoemde risico's kunnen eenvoudig worden voorkomen door:

structureel gebruik te maken van standaard veiligheidsschoenen S3;
in enkele gevallen, wanneer daar aanleiding toe is, hiervan afwijken en specifieke veiligheidsschoenen te gebruiken;
alleen daar waar sprake is van bovengenoemde omgevingen of ruimten ESD-schoenen te gebruiken
zo nodig of indien voorgeschreven (toegangsreglement) voor elk gebruik schoenen laten meten of deze nog voldoen aan de specificaties.